რა არის ფუდშერინგი?
ფუდშერინგი (ინგლ. food — „საკვები", share — „გაზიარება") არის მოძრაობა, რომლის მონაწილეები უფასოდ აძლევენ ან იღებენ საკვებს. როგორც წესი, საუბარია ჭარბ პროდუქტზე, ზოგჯერ — მოკლე ვადის მქონე პროდუქტზე. მაგრამ არავითარ შემთხვევაში არ არის საუბარი უვარგის ნარჩენებზე ან გაფუჭებულ პროდუქტებზე.
ფუდშერინგი, როგორც მოძრაობა, უკვე 10 წელზე მეტია არსებობს.
რა თქმა უნდა, ადამიანები ყოველთვის უზიარებდნენ ერთმანეთს საკვებს. მაგრამ როგორც მოძრაობა და იდეოლოგია, ფუდშერინგი 2012 წელს გერმანიაში დაიბადა. მის დამფუძნებლებად შეიძლება მივიჩნიოთ ორი ეკო-აქტივისტი: ჟურნალისტი ვალენტინ ტურნი, რომელმაც გადაიღო ფილმი საკვების ნარჩენების შესახებ, და რაფაელ ფელმერი, რომელმაც საკუთარ თავზე ჩაატარა ექსპერიმენტი და ხუთი წლის განმავლობაში უფასოდ იკვებებოდა.
რატომ აძლევს ვინმე საკვებს სხვას? ამ ქცევის რამდენიმე მიზეზი არსებობს:
1. ეკოლოგიაზე ზრუნვა
თავდაპირველად ფუდშერინგი სწორედ როგორც ეკოლოგიური მოძრაობა დაიბადა. ერთი შეხედვით, რა ზიანი შეიძლება მიაყენოს ბუნებას საკვების ნარჩენმა? ის ხომ ორგანიკას წარმოადგენს, სწრაფად იშლება, არ აბინძურებს ნიადაგს, არ წამლავს ზღვებს, არ კლავს ცხოველებსა და მცენარეებს. მიუხედავად ამისა, ორგანული ნარჩენებიც შეიძლება საშიში იყოს. ნაგავსაყრელებზე ისინი სხვა ნაგვის ქვეშ ხვდებიან და ჟანგბადის არარსებობის პირობებში მათგან მეთანი და წყალბადის სულფიდი წარმოიქმნება. ეს ნივთიერებები ტოქსიკურია ცხოველებისა და ადამიანებისთვის.
გარდა ამისა, საკვების წარმოებაზე უზარმაზარი რესურსი იხარჯება. მაგალითად, 1 კილოგრამი მარცვლეულის მოსაყვანად 1,5 ტონა წყალია საჭირო. ჯამში კი მტკნარი წყლის მთელი მოცულობიდან, რომელსაც კაცობრიობა იყენებს, დაახლოებით 70% სოფლის მეურნეობაზე მოდის. ამასთან, კვების მრეწველობა, ისევე როგორც ნებისმიერი სხვა, აბინძურებს გარემოს და ზრდის ნახშირბადის კვალს. თუ ჩვენ უბრალოდ გადავყრით კარგ საკვებს და ვაყრით მას ნაგავსაყრელზე, ეს ნიშნავს, რომ რესურსი უაზროდ დაიხარჯა.
2. მშიერებისთვის დახმარების გაწევის სურვილი
რა თქმა უნდა, შეუძლებელია მშიერ აფრიკელ ბავშვებს გავუგზავნოთ ბებიის ბაღიდან ზედმეტი პომიდორი ან ის ოთხი ღვეზელი, რომლებიც კულინარიული მონდომებით გამოაცხვეთ, მაგრამ ვერ შეჭამეთ. თუმცა, სხვების დასახმარებლად შორს წასვლა სულაც არ არის საჭირო.
3. გონივრული მოხმარებისკენ სწრაფვა
საკვებზე ფული და დრო იხარჯება და მისი უბრალოდ გადაყრა სამწუხაროა. თუ ერთ ადამიანს ეს კონკრეტული საკვები არ სჭირდება, ის შეიძლება სხვას გამოადგეს.
ვინ იღებს სხვის საკვებს?
ესენი არიან ფუდშერინგული მოძრაობის მოხალისეები. ისინი საკუთარ თავს ფუდსეივერებს — ანუ საკვების მხსნელებს — უწოდებენ. ფუდსეივერები საკვებს სხვა ადამიანებისგან და კომპანიებისგან იღებენ და გადასცემენ მათ, ვისაც ეს სჭირდება: ღარიბებს, საქველმოქმედო ორგანიზაციებს. გარდა ამისა, აქტივისტები გადარჩენილი პროდუქტებისგან უფასო სადილებს ამზადებენ.
როგორ შევუერთდეთ ფუდშერინგულ მოძრაობას?
1. არ გადაყაროთ ვარგისი საკვები
ეს ყველაზე მარტივი რამ არის, რისი გაკეთებაც შეგიძლიათ. თუ გაქვთ პროდუქტი, რომელიც აღარ გჭირდებათ, მაგრამ ჯერ კიდევ ვარგისია საკვებისთვის, შეგიძლიათ განათავსოთ ცნობა ფუდშერინგისთვის მიძღვნილ ჯგუფებში ან ადგილობრივ თემებში.
სავსებით შესაძლებელია, რომ ვინმე გამოგეხმაუროს და წაიღოს საკვები. ოღონდ იყავით პასუხისმგებლიანი სხვების მიმართ: არ გასცეთ გაფუჭებული და საეჭვო პროდუქტები. უმჯობესია გადაყაროთ გალღობილი ხორცი, გახსნილი რძე ან არაჟანი. მათ ძალიან მოკლე შენახვის ვადა აქვთ და ის შეიძლება ამოიწუროს იმ დროისთვის, როდესაც საკვები სხვა ადამიანის მაგიდაზე მოხვდება. ძირითადად ადამიანები აბარებენ ჩაის, ყავას, ტკბილეულსა და ფუნთუშებს, პურს, მარცვლეულს, ხილსა და ბოსტნეულს.
2. შეგიძლიათ გახდეთ მოხალისე
მოძებნეთ საქველმოქმედო ორგანიზაციები, რომლებიც გაჭირვებულებს კვებავენ. ...
3. შეგიძლიათ გახდეთ პარტნიორი
თუ თქვენ ხართ კაფეს, სასადილოს, თონის, სასურსათო მაღაზიის ან საკვების საწარმოს მფლობელი და გრჩებათ ჭარბი საკვები, შეგიძლიათ მიმართოთ ფუდსეივერებს. მოხალისეები წაიღებენ თქვენგან პროდუქტებს და გადასცემენ საქველმოქმედო ორგანიზაციებსა და ღარიბ ადამიანებს.
შეგიძლიათ იდეის პოპულარიზაცია მოახდინოთ
უამბეთ სხვებს გონივრული მოხმარებისა და იმის შესახებ, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია კარგი საკვების არ გადაყრა. იპოვეთ თქვენს ქალაქში ადამიანები და ორგანიზაციები, რომლებიც მზად არიან გაიზიარონ საკვების ნარჩენები და გაუგზავნონ ისინი გაჭირვებულებს. შექმენით ადგილობრივი ჯგუფები, მოიზიდეთ მოხალისეები და პარტნიორები.
რით განსხვავდება ფუდშერინგი ფრიგანიზმისგან?
ფრიგანიზმის (ფრიგანობის) მიმდევრებს ფუნდამენტურად არ სურთ იყვნენ სამომხმარებლო საზოგადოებისა და თანამედროვე ეკონომიკის ნაწილი. ისინი ცდილობენ არ დაუჭირონ მხარი კორპორაციებს და საერთოდ არ გადაიხადონ საკვებში: იღებენ მას სუპერმარკეტებთან ან მრავალბინიანი კორპუსებთან მდებარე ნაგავსაყრელებიდან, ჭამენ ვადაგასულ პროდუქტებს, იღებენ გამყიდველებისგან არაკონდიციურ და ჩამოწერილ საქონელს.
ისინი საკვებს მხოლოდ საკუთარი თავისთვის ან ოჯახისთვის ეძებენ და ქველმოქმედებით ან აქტივიზმით (ყოველ შემთხვევაში, საკვებთან დაკავშირებულით) არ საქმიანობენ.
მზია გიგუაშვილი
